Авторитар улсууд дижитал тандалтын олон улсын зах зээлийг хэрхэн бүтээж байна вэ

Москвагийн метроны камерууд нүүр таних системд холбогдсон. DW сувгийн “Нүүр таних камерууд Москвагийн метронд тэрс үзэлтнүүдийг баривчлахад тусалдаг” YouTube бичлэгээс авсан зураг; шударга хэрэглээ.

Энэхүү нийтлэл Global Voices сайтын 2026 оны 10 дугаар сарын “Том технологи ба авторитаризм” цувралын нэг хэсэг юм. Энэ цувралаар бид том технологийн компаниуд авторитар засгийн газар, практикийг хэрхэн дэмжиж, саад болж байгаа, эдгээр сонголт Өмнөд хагас бөмбөрцөгт хэрхэн нөлөөлж буйг судалж байна. Та энэхүү сурвалжлагыг хандив өгч дэмжих боломжтой.

Оросын Ставрополь хязгаарын Соня 15 настай. 2026 оны 6 дугаар сард түүнд 2026 оны 2 дугаар сард автобусны буудал дээр “Навальный” гэсэн овог бичсэн хэргээр 70 цагийн албадан хөдөлмөрийн ял оноосон. Тэр буудал Хэт даврагч үзэлтэй тэмцэх төв буюу Э төвийн ажилтнуудын хяналтад байсан дүүрэгт байжээ. Үүнтэй адилаар тандалтын бичлэгээр илрүүлсэн Астраханы тэтгэвэрт гарсан Юрийд байшингуудын хананд улаан маркераар “Дайныг үгүйсгэ” гэж бичсэнийх нь төлөө гурван жилийн эрх чөлөөг хязгаарлах ял оноожээ.

Авторитар дэглэмүүд хиймэл оюуныг улс төрийн хувьд оршин тогтнох технологи болгон улам их ашиглах болжээ. Нүүр таних камер, видео шинжилгээ, биометрийн мэдээллийн сан, дижитал үнэмлэх, олон нийтийн сүлжээний хяналт, пакетийг гүнзгий шалгах (DPI) систем, төрийн үйлчилгээний платформууд аажмаар хяналтын нэгдсэн дэд бүтэц болон нийлж байна.

Ийм систем нь иргэдийг бодит цаг хугацаанд ажиглахаас гадна тэдний өнгөрсөн хөдөлгөөн, харилцаа холбоо, зуршил, харилцаа, улс төрийн үйл ажиллагааг сэргээн гаргах боломж олгодог. Гол эрсдэл нь хиймэл оюун болон холбогдох технологи хэлмэгдүүлэлтийг илүү хурдан, үл үзэгдэх болгодогт оршино: иргэд дараа нь танигдаж болно гэдгээ мэдэж байвал төр хүчээ байнга харуулах шаардлагагүй болдог.

Орчин үеийн дижитал авторитаризм тусгаарлагдмал бус, харин технологи, стандарт, практикийн олон улсын солилцоогоор хөгжиж байна. Хятад, Орос, Иран, Беларусь, Венесуэл, Африк, Баруун болон Төв Азийн орнууд, тэдэнтэй холбоотой компаниуд хэлмэгдүүлэлтийн зорилгоор ашиглагдаж буй хиймэл оюуны дэд бүтцийн хэрэгслийг худалдаалж, солилцож байна. Барууны технологийг ч авторитар дэглэмүүд дотроо худалдан авч, солилцож байна.

2026 оны 6 дугаар сарын эхээр Сбербанкийн дэд дарга Александр Ведяхин Reuters агентлагт ярихдаа компани Өмнөд хагас бөмбөрцгийн орнуудад “орон нутгийн үнэт зүйлс”-ийг харгалзсан Оросын хиймэл оюуны загваруудыг санал болгож байгаа гэжээ. Ведяхин Орос 2019 оноос хөгжүүлэхийг оролдож ирсэн GigaChat, YandexGPT зэрэг том хэлний загваруудыг хэлж байв.

Гэвч мэдээллийн технологийн шинжээч Александр Исавнин “Живой гвоздь” подкастын сэтгүүлчдэд ярихдаа Оросын бүтээлч хиймэл оюуны загварууд Америк, Хятадын загвараас хоцорч, кирилл үсгээр текст ч үүсгэж чаддаггүй гэв. Гэсэн хэдий ч шинэ үндэсний, бүрэн эрхт хиймэл оюуны загварууд эх оронч үзэл, Эх орондоо үйлчлэх, хувь заяаных нь төлөө хариуцлага хүлээх, бат бөх гэр бүл, түүхэн ой санамж, үе үеийн залгамж чанар, Оросын ард түмний эв нэгдэл зэрэг уламжлалт үнэт зүйлсийг тусгах ёстой. Эдгээр загварыг дотоодын, жинхэнэ Оросын материал дээр сургах төлөвтэй.

Баруун Азийн орнуудад Оросын хиймэл оюуны загварууд исламын уламжлалыг баримталж, харин Аргентинд бага наснаас хөлбөмбөгийг хүндэтгэх үзлийг тусгана гэж үзэх нь үндэслэлтэй. Харин хөгжүүлэгчид энэ бүхэн хэрхэн ажилладгийг огт мэдэхгүй хүмүүс хиймэл оюуны тухай хууль хэрхэн бичиж чадаж байгааг ойлгохгүй байна: “Зарим хэсэгт баримт бичиг нь том хэлний загварыг зөвхөн орон нутгийн мэдээнээс харж байсан хүмүүсийн бичсэн юм шиг уншигддаг.” Гэвч дэлхийн ардчиллын үүднээс Оросын хууль тогтоогчдын энэ мунхаг байдал нь Орос дэлхийн автократ дэглэмүүдэд том хэлний загвар нийлүүлэх магадлал багатайг харуулж байна.

Харин Хятад Америкийн хөгжүүлэгчдээс ялгаатай нь хэлний загваруудаа зарчмын хувьд нээлттэй болгодог бөгөөд хэн ч кодыг авч өөрийн хэрэгцээнд тохируулан өөрчилж болно. Хятадад бүх том хэлний загварыг төр хянаж, хатуу зохицуулдаг тул намын цензур эхнээсээ кодод бичигдсэн байдаг. Жишээлбэл, Тяньаньмэний талбайн жагсаалын талаар хариулт авч чадахгүй. Гэвч загварууд нээлттэй эхээр түгээгддэг тул Хятадын загварын хэрэглэгчдийн 50 гаруй хувь нь Өмнөд хагас бөмбөрцгийнхөн зэрэг хөгжүүлэгчид байдаг.

Үүний зэрэгцээ АНУ-ын ChatGPT гол дүр нь Lego дүрс байдаг, хиймэл оюунаар бүтээсэн Ираны суртал ухуулгын бичлэгийг амархан давтан бүтээж чаддаг. France 24 сувгийн шалгалтаар чатбот ердөө нэг удаа л сэтгүүлчид санамсаргүйгээр суртал ухуулга давтан бүтээж байж магадгүйг анхааруулсан ч тэр зүгээр л элэглэл гэж хэлэхэд татгалзсанаа болиулжээ.

Хиймэл оюунд мөн “ухаалаг хот” зэрэг бусад технологийн шийдэл багтдаг бөгөөд Хятадын хувилбарт энэ нь төрийн өөрийн иргэдийг цогцоор тандах гэсэн үг. Үүнд видео тандалт, утас чагнах, интернэтийн цензур, нүүр таних систем, үндэс угсаагаар ялгах гэх мэт зүйлс багтаж болно. Ийм системийг Өмнөд хагас бөмбөрцөгт нийлүүлэхэд Хятад Оросыг гүйцэж түрүүлсэн.

Гэсэн ч Орос өөрийн иргэдийг тандахад хиймэл оюун ашиглахдаа хоцроогүй. Москва “ухаалаг хот” гэсэн ойлголтын босгыг аль эрт давсан гэж төрийн хэвлэл мэдээлэл бичдэг. Өнөөдөр энэ нь видео тандалт, хиймэл оюун, том өгөгдөл, “юмсын интернэт”-ээс бүрдсэн хотын цогц дижитал экосистемийг хамардаг.

Comparitech-ийн тооцоогоор Хятадаас гадна нэг хүнд ногдох камерын тоогоор тэргүүлэх арван хотын хоёр нь Москва, Санкт-Петербург гэсэн Оросын хотууд юм. Жагсаалтад мөн Энэтхэгийн дөрвөн хот, Өмнөд Солонгосын Сөүл, Иракийн Багдад, Афганистаны Кабул, Сингапур багтжээ. Хятадад өөрт нь камерын тоо бараг хоёр хүнд нэг камер ногдох хэмжээнд хүрсэн нь дэлхийн хамгийн том олон нийтийг тандах систем юм.

Орос тандалтын програм хангамжаа бусад авторитар улсад худалдаалж, зарим тохиолдолд нийлүүлсээр байгаа ч технологийн хувьд Хятадаас хамааралтай хэвээр байна. 2024 онд Орост ашиглагдаж буй бүх камерын 80 хүртэл хувь нь Хятадад үйлдвэрлэгдэж, Оросын брэндээр зарагдаж байжээ.

Хятад дижитал хяналтын дотоодын хамгийн боловсронгуй системийн нэгийг бүтээгээд зогсохгүй, 2017 онд эхлүүлсэн Дижитал торгоны замаар дамжуулан дижитал дэд бүтцийн экспортыг гадаад бодлогынхоо нэг хэсэг болгосон. Энэ санаачилгаар Хятад Ази, Африк, Латин Америкийн орнуудад дижитал дэд бүтэц, технологийн хамтын ажиллагаа, стандарт, шийдлийг сурталчилдаг. Албан ёсоор эдгээр төслийг хөгжиж буй орнуудын дижитал шилжилтийг дэмжих ажил гэж тодорхойлдог ч тэдгээр нь түншүүдийн Хятадын технологиос хамаарах хамаарлыг гүнзгийрүүлж, хиймэл оюуны систем, ялангуяа олон нийтийг тандах технологийг түгээх суваг бий болгодог.

Карнегийн сан, Европын парламент, Freedom House байгууллагын шинжээчид авторитар дэглэм дэх хиймэл оюуны гол аюул нь аливаа эсэргүүцлийг бүрэлдэж амжаагүй байхад нь дарах чадвар гэдэгтэй санал нэгддэг. Хиймэл оюуны систем эрх баригчдад ер бусын онлайн идэвх, бэлтгэл, хөдөлгөөний хэв маяг, идэвхтнүүдийн хоорондын холбоо зэрэг эрт дохиог илрүүлэхэд тусалж чадна.

Энэ бүхнийг Москвагийн бүтээсэн дижитал Гулагт аль хэдийн хэрэгжүүлсэн. Сэтгүүлч Андрей Захаров “Оросын киберпанк” хэмээх шинэ номдоо бичсэнчлэн Москвагийн эрх баригчид 2014 оноос эхлэн москвачуудын талаар цогц мэдээлэл цуглуулж, янз бүрийн байгууллагын мэдээллийг нэгдсэн санд нэгтгэхэд хиймэл оюун ашиглаж ирсэн. 2021 оны жагсаалын дараа идэвхтнүүдийг нүүр таних системээр баривчилсан. Захаровын хэлснээр 2023 онд Москвад өгөгдөл хадгалах, боловсруулах нэгдсэн төвд холбогдсон 220,000 гаруй видео төхөөрөмж байжээ.

Одоо жишээлбэл гадаадын сэтгүүлд нийтлэл гаргасных нь төлөө арав гаруй жилийн ял оноож буйтай харьцуулахад 2021 онд “Ордны хэрэг” гэгдэх хэргээр яллагдсан хүмүүст оноосон ял бага мэт санагдана. Гэвч энэ нь Орост видео тандалтын шинжилгээний үр дүнд хүмүүсийг баривчилсан анхны тохиолдол байв. Цагдаа цуглааны маргааш нь Евгений Есеновын орон сууцанд ирж түүнийг баривчилсан бөгөөд тэрээр хэргийн анхны хоригдол болж, хорих ангид дөрвөн жилийн ял авсан ч жил хагасын дараа тэнсэн суллагдсан. Ийм зүйл дайны өмнөх Орост тохиолдож байсан бол одоо “ухаалаг хот” системийн зохион байгуулалттай тандалтын үр дүнд хэн нэгний хаягийг нүүрээр нь олж болох болжээ.

Украины эсрэг бүрэн хэмжээний түрэмгийлэл эхэлсний дараа дайны эсрэг граффити зурсан, цэрэг татлагын газрыг шатаасан хүмүүсийг ч мөн адил аргаар баривчилсан бөгөөд эдгээр нь улсын хиймэл оюуны тандалтын системд бичигдэж, шинжлэгдсэн аливаа хэлбэрийн эсэргүүцэл байв.

T-Invariant сайтын бичсэнээр Орос мөн Москвагийн улсын их сургуульд Путины охины удирдлага дор Хятад, Америкийн саарал зах зээлийн чип, барууны нээлттэй хиймэл оюуны технологийг ашиглан дрон, криптографид зориулсан хиймэл оюун хөгжүүлж байна. Мөн ийм технологийг Хятад, Хойд Солонгостой хуваалцаж байна.

Баруун Азид Хятадын “ухаалаг хот” төслүүдэд оролцох нь 2023 оны EIU-ийн ардчиллын индексээр 20 нутаг дэвсгэрийн 16 нь авторитар дэглэм гэж ангилагдсан бүс нутагт өрнөж байна. Эдгээр төсөл Персийн булангийн орнуудад хамгийн их төвлөрч, АНЭУ-д 11, Саудын Арабт долоон төсөл байна. Энэ бүлгээс гадна Турк таван төслөөр хамгийн тод үүрэг гүйцэтгэдэг бол үлдсэн төслүүд Алжир, Египет, Ирак, Иран, Марокко, Тунист хуваарилагджээ.

Хятадын 2022 оны “ухаалаг хот”-ын хамгийн сүүлийн үзэл баримтлал нь хотын амьдралын бараг бүх талын мэдээллийг бодит цаг хугацаанд хянахыг хамардаг. Энэ технологи хотыг бодит цаг хугацаанд тасралтгүй дижитал хяналтад байлгах боломж олгож, засгийн газарт иргэдээ хянах чадвараа олон дахин нэмэгдүүлэх боломж олгодог.

2026 оны 2 дугаар сард иргэний нийгмийн Article 19 байгууллагын судалгаагаар Ираны интернэт хяналтын бүтэц Хятадын технологиос ихээхэн хамааралтай болохыг тогтоосон. Тайланд дурдсанаар Хятад Иранд Huawei, ZTE, Hikvision, Tiandy болон Хятадын жижиг нийлүүлэгчдийн нүүр таних технологи, интернэт шүүлтүүрийн тоног төхөөрөмж, тандалтын хэрэгслийг нийлүүлжээ.

Үүний зэрэгцээ Le Monde болон Forbidden Stories-ийн шалгалтаар Иран NtechLab компанийн хөгжүүлсэн Оросын FindFace нүүр таних системийг Ираны зуучлагч компаниудаар дамжуулан олж авсан нь тогтоогдсон. Програм хангамжийг Исламын хувьсгалын харуулын корпус (IRGC), Тагнуулын яам зэрэг Ираны төртэй холбоотой байгууллагуудад дахин худалдсан байна.

2019 онд Ираны эмэгтэйчүүд машиндаа хижаб өмсөөгүйнхээ төлөө шуудангаар торгууль авч эхэлснээс хойш иргэд засгийн газраа дижитал тандалт ашиглаж байна гэж ярих болсон. 2025 оны 12 дугаар сард Иран, Орос хиймэл оюун, кибер аюулгүй байдал, дижитал эдийн засаг, блокчейн, финтек, хувийн хэвшилтэй түншлэх чиглэлээр хамтран ажиллах хэлэлцээрт гарын үсэг зурсан.

Авторитар дэглэм дэх хүмүүсийн тандалтыг камер болон интернэтийн урсгалын хяналтаар зохион байгуулдаг. Төв оффис нь Иорданд байдаг ч Санкт-Петербургээс гаралтай Оросын Протей компани Иранд таслан авах, хянах, урсгал удирдах систем нэвтрүүлж, сүлжээний бүтцэд DPI нэгтгэх ажлыг дэмжсэн гэх мэдээлэл бий. Түүний үйлчлүүлэгчдэд Ираны хамгийн том харилцаа холбооны оператор MTN Irancell болон Тажикистан, Узбекистан, Пакистан, Кени, Намиби, Катар болон бусад орны операторууд, төрийн байгууллагууд багтдаг.

“Эмэгтэй, амьдрал, эрх чөлөө” жагсаалын үеэр баривчлагдсан Иранд амьдардаг зураач Таранех М. 2022 онд баривчлагдаж болзошгүйд бэлтгэж, төхөөрөмжөө хамгаалж, нууц мэдээллээ устгаж, хувийн чатандаа өөрөө устах цаг тохируулсан гэв. Гэсэн хэдий ч мөрдөн байцаагчид түүнд олон нийтийн сүлжээнд нийтэлсэн, заримдаа таван жилийн өмнөх нийтлэлүүдийн зузаан хавтас үзүүлжээ. Суллагдсан ч Таранех одоо хянагдаж байж магадгүй гэж утсаар ярихаас айдаг болжээ.

Хятадын хиймэл оюуны хөгжил Оросыг гүйцэж түрүүлсэн ч Хятадын технологийн нийлүүлэлт болон шинжлэх ухааны хөгжүүлэлтэд хамтын ажиллагаа бий.

2025 оны 1 дүгээр сард Орос БРИКС болон барууны бус бусад түнштэй хиймэл оюуны холбоодын сүлжээ байгуулах оролдлогын араас Владимир Путин Оросын засгийн газар, Сбербанкт Хятадтай, ялангуяа хиймэл оюуны “технологийн судалгаа, хөгжүүлэлт”-ийн чиглэлээр хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэхийг даалгав.

Шууд түлхэц нь хориг арга хэмжээ байсан. Украинд түрэмгийлсний дараа Оросын дэвшилтэт чип, хиймэл оюуны тоног төхөөрөмжид хүрэх боломж хязгаарлагдсан ч сүүлийн жилүүдэд Хятадаас хамаарах хамаарал хэвээр байна. Жишээлбэл, Орос үйлдвэрлэдэггүй шинэ серверүүдийн нийлүүлэлт зуучлагч фирмүүдээр дамжин Хятадаас ирсэн.

Гэвч T-Invariant сайтын олж мэдсэнээр хамтарсан хөгжүүлэлт дрон зориулалтын хиймэл оюун сургах, хүмүүсийг бөөнөөр нь тандах гэсэн хоёр чиглэлээр явагдаж байна. 2025 оны 11 дүгээр сард нано бүтэцтэй оптоэлектроникийн материал, төхөөрөмжийн болон хиймэл оюуны алгоритм, тэдгээрийн хэрэглээний гэсэн хоёр хамтарсан лаборатори байгуулахаа зарласан.

Орос, Хойд Солонгос цэргийн ажиллагаанд хиймэл оюуныг туршихаар хамтран ажиллаж байна: Хойд Солонгос Оросын Украины эсрэг дайнд туршигдах зэвсэг нийлүүлж, хиймэл оюуны удирдлагатай зэрэг Хойд Солонгосын системийг сайжруулж болох мэдээллийг Хойд Солонгос руу буцаан дамжуулдаг. 2026 оны 5 дугаар сард Хойд Солонгос хиймэл оюуны удирдлагатай өндөр нарийвчлалтай далавчит пуужин, их бууны системийг туршсан.

Шинжээчдийн үзэж байгаагаар “хиймэл оюун” гэдэг нь байг автоматаар таних, эцсийн шатны удирдлагыг хэлж байгаа бололтой ч технологийн боловсронгуй байдлын түвшин тодорхойгүй хэвээр байна.

2023 оны сүүлээс хойш Хойд Солонгос Орост баллистик пуужин, их бууны пуужин нийлүүлж ирсэн бөгөөд тэдгээрийг Украины тулалдааны талбарт ашигласнаар Пхеньян, магадгүй Орос ч үнэ цэнэтэй ажиллагааны мэдээлэл олж авсан гэж үздэг.

Венесуэлд авторитар дижитал хяналтыг олон улсын нийлүүлэлтийн сүлжээгээр бий болгож байна. Дэглэмүүд ийм системийг өөрсдөө бүтээх албагүй. Үүний оронд тэд камер, сервер, видео шинжилгээний платформ, DPI систем, алгоритм, програм хангамжийг ихэвчлэн мөн дижитал авторитаризмтай орнуудаас худалдан авдаг.

Хятадын Dahua компани Шинжаан дахь хэлмэгдүүлэлтэд оролцсоны улмаас 2019 онд АНУ-ын хориглосон байгууллагуудын жагсаалтад орсон хэдий ч Венесуэлийн зах зээлд хандах боломжоо хадгалж, тандалтын системд хиймэл оюун нэгтгэх талаар эрх баригчидтай ярилцсан. Huawei, ZTE, China CAMC компаниуд төсөлд оролцож болзошгүйг ч дурддаг ч тэдний үүрэг тодорхойгүй хэвээр байна.

2021-2023 онд Венесуэлийн дотоод хэргийн яам мөн Беларусийн эрх баригчид жагсагчдыг илрүүлж, баривчлахад ашигласан технологийн улмаас АНУ-ын хориг арга хэмжээнд өртсөн Беларусийн Synesis компанитай хэлэлцээ хийсэн. Венесуэлд санал болгосон Kipod програм хангамжид нүүр таних, тодорхой хүн, маршрут хайх, улсын дугаар таних, зэвсэг, орхисон эд зүйл, утаа, олны цуглааныг илрүүлэх, периметр хянах, замын хөдөлгөөний зөрчлийг хянах боломж багтжээ.

Хөгжлийн судалгааны хүрээлэнгийн (IDS) Африкийн “ухаалаг хот” дахь тандалтын тухай 2026 оны тайлан Хятадын хиймэл оюуны тандалтын систем Алжир, Египет, Кени, Руанда, Сенегал, Зимбабве зэрэг 11 оронд тархсаныг харуулсан.

Карнегийн сангийн хүнийг тандахад хиймэл оюун ашиглах дэлхийн хэрэглээний судалгаа Африкт ийм технологийн хэрэглээ өсөх магадлалтайг таамагласан. Хятадын экспортолсон тандалтын систем Уганда, Мьянмар зэрэг авторитар нөхцөлд ихэвчлэн Huawei, Hikvision, Dahua зэрэг компаниудаар дамжин ашиглагдаж байна.

Баруун Азийн нэгэн адил Хятад, Африкийн хиймэл оюуны хамтын ажиллагаа “ухаалаг хот” хөгжүүлэх тусламж мэт харагдаж болох ч түүний хэлмэгдүүлэлтийн хэрэглээ иргэдийг хянахтай холбоотой.

Төв Азийн засгийн газрууд Хятадын дижитал нийтийн аюулгүй байдлын системийг идэвхтэй худалдан авч ирсэн. Каспийн бодлогын төвийн тайланд дурдсанаар 2013 онд Тажикистан Huawei компанитай хамтран Душанбед 22 сая орчим ам.долларын үнэ бүхий аюулгүй хотын тандалтын систем бий болгосон бөгөөд ихэнхийг нь Хятадын зээлээр санхүүжүүлжээ.

Бусад хэвлэлд дурдсанаар Евразийн нутаг даяар “аюулгүй” болон “ухаалаг хот” төслүүдэд Хятадын компаниуд тэргүүлэх байр суурь эзэлдэг бөгөөд үүний нэг шалтгаан нь бүс нутаг Хятадын технологид харьцангуй нээлттэй зах зээл болдог явдал юм.

Хятадын цензурын систем болон холбогдох хэрэгсэл Казахстан, Пакистан, Этиопод ч гарч ирсэн ч Хятад, Төв Азийн хамтын ажиллагаа нь голчлон гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх уриан дор хиймэл оюуны тандалтын технологийн экспортыг илэрхийлдэг.

Ардчилсан гэгдэх улсууд ч иргэдээ тагнахад тандалтын технологи ашиглаж ирсэн. Ийм авторитар дижитал хэрэгслийн хөгжлийг хязгаарлах хамгийн бодитой саналын нэг нь барууны технологийг нээлттэй эх болгож, дижитал стратегийг бүрэн эрхт байдлаас дэлхийн олонхын оролцоо руу шилжүүлэх явдал юм. Өөрөөр хэлбэл, барууны хиймэл оюуны загварт үйлчилдэг хүчирхэг өгөгдлийн төвүүдийг ажиллуулах эрчим хүч, усыг олборлох нутаг дэвсгэр байдлаар бус, дижитал стратеги, хиймэл оюуны засаглалын жинхэнэ оролцогч болгох юм.

Ийм хандлага тогтвортой хөгжил болон хөдөө аж ахуй, эрүүл мэнд, боловсрол, тээвэр, хот төлөвлөлт, уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох зэрэг хүнд төвлөрсөн бусад олон тэргүүлэх чиглэлийг хамарна.

Энэхүү нийтлэл онлайн дахь үг хэлэх эрх чөлөөг хамгаалахад зориулсан Global Voices сайтын Advox төслийн нэг хэсэг юм.

Global Voices бол нийгэмлэгийг бүтээх, хүний эрхийг хамгаалахад тууштай хэвлэл мэдээлэл хүмүүсийн өөрийн нийгэмлэг, үндэсний хилээс гадна болж буй үйл явдлыг хэрхэн мэдэрч байгаад эерэгээр нөлөөлж болохын хамгийн эртний, хамгийн хүчтэй жишээнүүдийн нэг юм.

Энэхүү ажлыг үргэлжлүүлэхэд туслахын тулд хандив өгөхийг бодолцоно уу.