Шинжээчид Францын цагдааг резин сум, гранатын хэрэглээгээр нь ЕХ-нд хамгийн хэрцгий гэж шүүмжилж байна

DW-гийн мэдээлснээр Францад сүүлийн долоо хоногуудад өрнөсөн оюутан, сурагчдын жагсаалын үеэр хэд хэдэн өсвөр насны хүүхэд хүнд гэмтэл авчээ: нэг нь гараа алдаж, нөгөө нь нэг нүдээрээ сохорч, өөр нэг нь эрүүгээ хугалуулсан байна. Нийгмийн сүлжээгээр цагдаа нар хүнийг газар унатал зодож, ухаангүй чирч яваа, залуу эмэгтэйн гарыг мушгин аваад явж буй зэрэг бичлэг тарж байгаа ч тэдгээрийг бие даан баталгаажуулах боломжгүй байна. Хүний эрхийн байгууллагууд цагдаагийн арга барил болон гялбаа гранат, резин сумны хэрэглээг дахин шүүмжилж байна.

Бямба гарагт Францад хагас сая гаруй хүн гудамжинд гарсны дийлэнх нь төсвийн салбарын танналт, амьжиргааны өртгийн хямралыг эсэргүүцэж, ангид илүү сайн нөхцөл шаардсан сурагчдыг дэмжин тайван жагсчээ. Гэвч үймээн дэгдээгчид үүнийг ашиглан барилга шатааж, дэлгүүр дээрэмдэж, цагдаа руу юм шидсэн байна. Үүнээс өмнө ахлах ангийн сурагчид багшийн хомсдол, нурж унах дөхсөн сургуулийн байрыг засуулахыг шаардан сургуулиудаа хаасан юм. Энэ амралтын өдрүүдэд ч жагсаал үргэлжлэх бөгөөд засгийн газар цэргийн хүчин хүртэл гаргана гэж мэдэгджээ.

Францын цагдаа Европын ихэнх орноос илүү зэвсэглэлтэй бөгөөд резин сум харвадаг LBD-40 буу хэрэглэдэг. Их Британи, Германд жагсаалын үеэр резин сум хэрэглэхийг ихэвчлэн зөвшөөрдөггүй, Испани зэрэг оронд заримдаа хэрэглэдэг ч Францаас цөөн гэмтэл учруулдаг аж. Нүдээ алдсан өсвөр насны хүүхдийг ойрын зайнаас LBD-40-ийн резин сумаар буудсан байж болзошгүй гэж сэжиглэж байна. Нулимс асгаруулагч хийг Европын олон орны цагдаа хэрэглэдэг ч дайны үед Химийн зэвсгийн тухай конвенц зэрэг гэрээгээр хориглодог.

Парис-Сюдийн их сургуулийн криминологийн дэд профессор Анастасия Цукала (Anastassia Tsoukala) DW-д ярихдаа резин сумны хэрэглээ зөвхөн Францад байдаг зүйл биш ч зай барих дүрэм журам мөрдөх ёстой, тэгсэн ч хүмүүс хөдөлж байх үед нүд алдах эрсдэлтэй тул туйлын аюултай гэжээ. Харин Францыг бусдаас ялгаруулдаг зүйл нь их хэмжээний тэсрэх бодис агуулсан гялбаа гранат гэж тэрбээр онцлов. Дотоод хэргийн сайд Лоран Нуньес цагдаагийн зэвсгийг үхэлд хүргэхгүй гэж байгаа ч зарим хэрэгслийг Францын дотоод аюулгүй байдлын хууль өөрөө дайны хэрэгсэл гэж ангилдаг.

Үндэсний шинжлэх ухааны судалгааны төвийн судлаач, Европын цагдааг харьцуулан судалдаг Себастьян Рош (Sebastian Roche) жагсагчдын дунд гарсан амь эрсдэл, хөгжлийн бэрхшээлтэй болсон тохиолдлоор хэмжвэл Францын цагдаа ЕХ-нд хамгийн хэрцгий нь гэж үзэж байна. Түүний хэлснээр LBD-г анх зохион байгуулалттай гэмт хэрэгтэй тэмцэх ангиудад зориулж нэвтрүүлсэн ч одоо олныг хяналтад авахад хэрэглэж байгаа нь улс төрчдийн жагсаалд хандах хандлага өөрчлөгдсөнийг харуулдаг аж. Германы цагдаа хурцадмал байдлыг даамжруулахгүй байхыг эрхэмлэдэг гэж Рош харьцуулжээ.

Рош 2023 онд Германы Люцерат, Францын Сент-Солин дахь байгаль орчны жагсаалыг жишээ болгов. Люцератад нохой ашигласан ч хүнд гэмтэл харьцангуй цөөн байсан бол Сент-Солинд цэргийн цагдаа LBD, гранатыг эрчимтэй хэрэглэж, хоёр талд хүнд гэмтэл гарч, хоёр жагсагч ухаангүй байдалд орсон байна. НҮБ-ын олон улсын жишгээр хүч хэрэглэх нь онцгой тохиолдолд, хэмжээ хязгаартай байх ёстой бөгөөд Нуньес энэ зарчмыг цагдаа нар ихэвчлэн сахисан гэж радиогийн ярилцлагадаа хэлжээ.

Amnesty International цагдаагийн хариу үйлдлийг хэмжээ хэтэрсэн гэж дүгнэж, Францын эрх баригчдыг хүний эрхийн үүргээ биелүүлэхийг уриалсан бол Хүний эрхийн лигийн Францын салбар сурагчдын хөдөлгөөнийг хүчирхийллээр дарсныг буруушаав. Нуньес Мягмар гарагт Марсельд цагдаа нар маш сайн ажиллаж, олон гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлсэн гэж хамгаалсан. DW хоёр цагдаагийн холбоо болон Дотоод хэргийн яамнаас тайлбар авахаар хандсан ч хариу ирээгүй байна.

Францад цагдааг хянадаг бие даасан байгууллага байхгүй бөгөөд зөвхөн Үндэсний цагдаагийн ерөнхий байцаагчийн газар (IGPN) гэх дотоод нэгж асуудлыг шалгадаг. IGPN сүүлийн жагсаал эхэлснээс хойш дор хаяж 40 хэрэг нээсэн гэж мэдэгджээ. Их Британи, Данид бие даасан хяналтын байгууллага ажилладаг ч Цукала Европ даяар цагдаагийн хэрэгт ил тод бус, зөөлөн хандах нь түгээмэл гэж шүүмжилж байна. “Тэднийг цагаатгадаг эсвэл туйлын хөнгөн шийтгэл оноодог” гэж тэрбээр хэлэв.