Гади Айзенкот Мароккогийн язгуураа онцолж Нетаньяхуг сорьж байна

Мягмар гарагийн сонгуулийн өмнө Израилийн баруун хэсгийн Сдерот хотын захад галт тэргээр ирж буй хүмүүсийг намын сурталчилгаа угтаж байгаа бөгөөд хамгийн их харагдах нь Гади Айзенкотын либерал Яшар намын “Рош Мемшала Диална” уриатай зурагт хуудас юм гэж DW мэдээлэв. Энэ уриа еврей хэлний ерөнхий сайд, Мароккогийн араб хэлний өөрсдийн гэсэн үгийг хослуулжээ. Тель-Авиваас өмнө зүгт 75 км, Газын хилээс ердөө нэг километрийн зайд орших Сдерот Мароккогийн еврейчүүдийн томоохон нийгэмлэгтэй хот юм.

Сдерот түүхэндээ Израилийн баруун жигүүр, ялангуяа Ерөнхий сайд Биньямин Нетаньяхугийн Ликуд намын бэхлэлт гэж тооцогддог. 2022 онд Ликуд Сдеротод 40 гаруй хувийн санал авсан бол улс даяар 23 хувь авчээ. Энэ нь Европ гаралтай ашкенази еврейчүүд, ихэвчлэн Ойрхи Дорнод, Хойд Африк гаралтай мизрахи еврейчүүдийн хоорондох түүхэн гүн хуваагдлыг тусгадаг. Тооцоогоор Израилийн еврей хүн амын тал буюу 4 сая орчим нь мизрахи гаралтай бөгөөд тэд Израилийн төрийн эхэн үеэс ялгаварлал, хайхрамжгүй байдалд өртөж ирсэн.

Нетаньяхугийн гол өрсөлдөгч Айзенкот Марокко гаралтай бөгөөд Хойд Африкийн еврейчүүдийн томоохон хүн амтай Эйлат хотод өссөн. Түүний Яшар нам Ликудыг мизрахи улс төрчдөө хойш тавьж байна гэж буруутгасан. Нетаньяхугийн хамгийн идэвхтэй дэмжигчдийн нэг, баруун жигүүрийн сэтгүүлч Йинон Магал шууд нэвтрүүлгээр Айзенкотыг элит ашкеназичуудын удирдлагад байгаа гэж хэлээд доромжилсон үг хэлэхэд Европ гаралтай Нетаньяху түүнийг буруушаажээ.

Марокко төрөлтэй, шагналт сэтгүүлч, парламентын гишүүн асан Даниел Бен-Симон DW сувагт ярихдаа Айзенкот язгуураа хүлээн зөвшөөрсөн нь Магалын үгээр албадагдсан байж болох ч түүхэн ач холбогдолтой гэв. Түүний хэлснээр Израилийн нийгэм Хойд Африкийн еврейчүүдийн араб мөн чанарыг удаан хугацаанд арилгахыг оролдож ирсэн. “Ийм нэр томьёо ашигласнаар та шинэ мөн чанар буюу Израиль-Мароккогийн мөн чанарыг бий болгож байна. Айзенкот энэ хос мөн чанарыг илэрхийлж, гэртээ байгаа мэт мэдрэхийг зөвшөөрсөн анхны хүн” гэж Бен-Симон хэлэв.

Израиль байгуулагдсаны дараа ашкенази удирдлагатай эрх баригч Мапай нам мизрахичуудын эсрэг ялгаварлан гадуурхах бодлого явуулж, Арабаар ярьдаг орнуудаас ирсэн олон еврейчүүдийг дэд бүтэц муутай алслагдсан түр хуаранд илгээсэн бөгөөд тэдгээр нь хожим санхүүжилт муутай хөгжлийн хотууд болсон. Сдерот бол хамгийн алдартай хөгжлийн хотуудын нэг юм. 1973 онд байгуулагдсан Ликуд энэ бухимдлыг Менахем Бегины удирдлага дор үр дүнтэй ашиглаж, засгийн эрхэнд гарсан бөгөөд түүнээс хойш мизрахичууд Ликудтай холбогдож ирсэн ч намд мизрахи удирдагч хэзээ ч байгаагүй.

2023 оны 10 дугаар сарын 7-ны Хамасын удирдсан халдлагын үеэр Сдерот онцгой их хохирол амсаж, 50 гаруй хүн амь үрэгдсэн. Халдлагаас хойших гурван жилд хотын хүн ам 5,000 орчмоор нэмэгдэж, 40,000 хүрсэн бөгөөд хотод Безалел Смотричийн хэт барууны Шашны сионизм намыг дэмждэг үндэсний шашны нийгэмлэг улам давамгайлах болжээ. Бен-Симоны үзэж байгаагаар Айзенкот ялбал Сдерот зэрэг хотуудын Мароккогийн язгууртай холбоо улам бэхжих болно.