Фаражийн тэрбумтан хандивлагч Ираны дээд удирдагчийн мэдлийн сантай хамтран бизнес эрхэлж байжээ

The Guardian сонины онцгой сурвалжлагад дурдсанаар, Их Британийн Реформ ЮКей намын удирдагч Найжел Фаражийн (Nigel Farage) хамгийн сүүлийн тэрбумтан хандивлагч Хосейн Гандехари (Hossein Ghandehari) урьд нь Ираны дээд удирдагчийн мэдлийн хүчирхэг шашны сантай хамтран бизнес эрхэлж байжээ. Сасан гэдэг нэрээр ч танигдсан түүний 2013–2016 оны хооронд Ираны төртэй холбоотой байгууллагуудтай хийсэн хамтын ажиллагааг сонины олж илрүүлсэн Францын арбитрын шийдвэр тодруулж байна.

Ирани гаралтай, 61 настай Британийн бизнесмен энэ зун Реформ ЮКей намд сая саяар хандивлахаа амлаж, Давосын Дэлхийн эдийн засгийн форумын хоёр нэвтрэх үнэмлэхийн зардалд Фаражид 50 мянган фунт стерлинг өгснөөр олны анхаарлыг татжээ. Тэрбээр намд тогтмол хандив өгөхийн тулд татварын харьяаллаа Швейцариас Их Британи руу шилжүүлж байгаа гэдгээ хэлсэн. Тэрбээр 10 тэрбум ам.долларын (7 тэрбум фунт стерлинг) HP Trust санг удирддаг гэх ч баялгийн эх үүсвэрээ тайлбарладаггүй бөгөөд 2008 онд 2 тэрбум ам.доллар гэж тооцогдож байсан хөрөнгө нь өдгөө 10 тэрбумд хүрсэн гэж мэдээлэгддэг.

Арбитрын шийдвэрт дурдсанаар, Гандехари Иран даяар шилэн кабель нийлүүлж, барих төслийн гол хөрөнгө оруулагч байв. HP Trust-ийн эцсийн өмчлөлийн Ori Group компани 2015 онд Omran Razavi International Co хамтарсан компанийн 49 хувийг эзэмшиж, үлдсэн 51 хувийг Ираны хоёр дахь том хот Мешхедэд төвтэй Астан Годс Разави (AQR) шашны сан эзэмшиж байжээ. Omran Razavi 2013 онд хориг арга хэмжээнд өртсөн Bank Mellat, Bank Tejerat банкуудад хувьцаатай байсан ч 2014 оны арванхоёрдугаар сард гэрээ байгуулахаас өмнө худалдсан гэж өмгөөлөгчид хэлэв.

Тухайн үед AQR-ыг анхны дээд удирдагч Рухолла Хомейнигийн томилсон аятолла Аббас Ваэз Табаси 1979 оны хувьсгалаас хойш 2016 онд нас барах хүртлээ тэргүүлж байв. BBC-гийн дурдсанаар, төрийн хэвлэл мэдээлэл 2009 онд түүнийг сөрөг хүчний жагсаалын ард байгаа хүмүүсийг шариатын хуулиар цаазлах ёстой гэж хэлсэн хэмээн мэдээлж байжээ. АНУ 2021 онд AQR-д хориг тавихдаа уг сан Али Хаменеи болон өндөр албан тушаалтнуудын ашиг сонирхолд Ираны эдийн засгийн томоохон хэсгийг, тэр дундаа тэрс үзэлтэн, шашны цөөнхөөс хураасан хөрөнгийг хянадаг гэж үзсэн юм.

Ваэз Табасийн оронд хатуу үзэлтэн томилогдсоны дараа буюу ойролцоогоор 2016 онд хамтарсан компани задарч, Гандехаригийн дэмжсэн компаниуд гэрээнээс шахагдан гарчээ. Тэр үед төслийн тэргүүн Мохаммед Реза Нури Эвиний шоронд 18 жилийн ял эдэлж эхэлсэн байна. Эдаалат Али хэмээх хакер бүлгийн задруулсан шүүхийн баримтад Гандехари, Нури хоёрыг Иранд мөрдөн шалгаж байсан гэж бичсэн бөгөөд Гандехаригийн өмгөөлөгчид эдгээр буруутгалыг худал гэж үзэж, хүмүүсийг гүтгэх зорилгоор хэрэг зохиох нь Ираны дэглэмийн түгээмэл арга гэж мэдэгджээ.

Өмгөөлөгчдийн тайлбарласнаар, 2016 оноос хойш Ираны Үндэсний аюулгүй байдлын дээд зөвлөл Гандехарийг барууны дайсагнагч гүрнүүдтэй хамтран ажилладаг гэж худал буруутгасан тул түүнийг Ирантай хамтран ажилласан гэх нь төөрөгдүүлсэн хэрэг. Төсөл мэдээлэлд хүртээмжийг нэмж, улс төрийн өөрчлөлтийг дэмжих зорилготой байсан тул АНУ, Франц зөвшөөрсөн аж. AQR бие даасан, нэр хүндтэй тул цорын ганц боломжит түнш байсан, Гандехари Ваэз Табаситай хэзээ ч уулзаагүй, 30 жил Иранд очоогүй, хөрөнгө нь 2016 онд хураагдсан гэж тэд онцолжээ.

Шийдвэрээс Гандехари Реформ ЮКей намын өөр нэг хандивлагч, Лондонгийн хойд талын Поттерс Бар хотын сүмийн ахлагч Жон Ричард Симпсонтой (John Richard Simpson) холбоотой болох нь ч илэрчээ. 2016 он хүртэл HP Trust-ийн эзэмшилд байсан Orico General Trading LLC компани Alcatel-Lucent-ийн тоног төхөөрөмжийг Дубайгаас Иран руу тээвэрлэх гэрээтэй байсан бөгөөд дараа нь Симпсонд шилжиж, тэрбээр үйл ажиллагааг нь татан буулгажээ. Симпсоны Interior Architecture Landscape дизайны компани Гандехаригийн гэр бүлд үйлчилдэг бөгөөд өнгөрсөн жил Реформ ЮКей намд 200 мянган фунт стерлинг хандивласан байна.

Сүүлийн жилд Ираныг хатуу шүүмжилж ирсэн Фараж гуравдугаар сард тус улсыг Их Британид Владимир Путинаас ч илүү аюултай гэж нэрлэж, Дональд Трампын Ираны эсрэг дайныг дэмжсэн бөгөөд өнгөрсөн долоо хоногт Ираны тагнуулчид жижиг завиар Ла-Маншийг гатлан орж ирж болзошгүйг сануулжээ. Rusi судалгааны төвийн захирал Том Китинж (Tom Keatinge) Иранд төр, хувийн хэвшлийн зааг бүдэг гээд, “Тэр улсад гүйдэлтэй төмөр замд хүрэлгүйгээр үйл ажиллагаа явуулах нь үнэхээр хэцүү” гэж хэлэв. Пикассогийн зургийн шүүх хуралд Гандехари 1.5 сая фунт стерлингийн зардал төлөх чадвараа нотлохдоо зөвхөн Давосын товхимолыг иш татжээ.