Нью-Йорк Төв цэцэрлэгт хүрээлэнгийн морин тэрэгнүүдийг 2028 оноос хориглоно

BBC-гийн мэдээлж буйгаар, Нью-Йорк хотын зөвлөл Пүрэв гарагт морин тэрэгнүүдийг 2028 оны зургадугаар сараас эхлэн хориглох хуулийг баталжээ. 160 гаруй жил үргэлжилсэн, заримдаа маргаан дагуулдаг ч жуулчдын дунд түгээмэл болсон энэ уламжлалыг амьтны болон олон нийтийн аюулгүй байдлын үүднээс зогсоож байна. Хуулийг хотын дарга Зохран Мамдани (Zohran Mamdani) дэмжиж, салбарын ажилчдад зориулсан шилжилтийн төлөвлөгөө боловсруулахад туслахаа амласан байна.

Хуульд энэ зун болсон эмгэнэлт явдлын дараа шинэ түлхэц өгчээ. Зургадугаар сард Энэтхэгээс гэр бүлийнхэнтэйгээ ирсэн 18 настай жуулчин Романч Махажан (Romanch Mahajan) сууж явсан тэрэгний морь үргэж, тэрэгнээс унаж амиа алдсан юм. Хуулийг түүний нэрээр Романчийн хууль гэж нэрлэсэн бөгөөд энэ онд Дениз хэмээх морь цэцэрлэгт хүрээлэнгийн хортой ургамал идэж үхсэн явдал ч нөлөөлжээ. Хотын зөвлөлийн дарга Жюли Менин (Julie Menin) хууль батлагдсаныг гэрчилсэн Махажаны гэр бүлийнхний өмнө энэ салбарын улмаас өөр хүн амь насаа алдахгүй байх баталгаа болно гэж хэлэв.

Манхэттен дүүргийн даргын албаны мэдээлснээр, 1982 оноос хойш Төв цэцэрлэгт хүрээлэнд ажилладаг 40 морь хэт халалт, мөргөлдөөн зэрэг шалтгаанаар үхжээ. Хүрээлэнг удирддаг, хоригийг дэмждэг Central Park Conservancy ашгийн бус байгууллагын тооцоолсноор зөвхөн сүүлийн 13 сард морьтой холбоотой долоон осол гарчээ. Тавдугаар сард үргэсэн морь өөр тэрэг мөргөж хөмрүүлснээр тэрэгчин эмнэлэгт хүргэгдэж, нэгдүгээр сард Дестини хэмээх морь замын хөдөлгөөн рүү гүйж олон машин мөргөлдөхөд хүргэсэн байна.

Төв цэцэрлэгт хүрээлэнд ойролцоогоор 200 морин тэрэгчин ажилладаг. Морьд өдөрт есөн цаг хүртэл ажиллаж, хүрээлэнгийн тодорхой үүдэнд үйлчлүүлэгч хүлээдэг бөгөөд 20 минутын аялал 72.22 ам.доллар, нэмэлт 10 минут тутам 28.89 ам.доллар үнэтэй. Тэрэгчдийн хотын зөвлөлийн сонсголд хэлснээр тэд жилд ойролцоогоор 60 мянган ам.доллар буюу 44 мянган фунт стерлингээс 70 мянган ам.доллар хүртэл орлого олдог аж.

Зургаан морь эзэмшдэг, 28 настай тэрэгчин Алексус Лоусон (Alexus Lawson) Нью-Йоркийн тэрэгнүүд улсдаа хамгийн хатуу зохицуулалттай гэдгийг онцолж, морьд ажлын ачаалалд дуртай гэж үзэж байна. Махажан унах үед ойролцоо байсан тэрээр болсон явдлыг туйлын эмгэнэлтэй гэж нэрлээд, хот аюулгүй байдлаас үнэхээр санаа зовж байгаа бол хоёр жилийн дараа биш яг одоо хориглох байсан гэв. 12 жил тэрэг жолоодсон Медет Фидан (Medet Fidan) морьдоо зовоодог гэх буруутгалыг шоглоом гэж нэрлэж, “Би эхнэр хүүхдүүдээсээ илүү морьдтойгоо цагийг өнгөрөөдөг” гэж хэлэв.

Хуульд ажилд зуучлах, сургалт, зөвлөгөө, нөхөн олговор зэргийг багтаасан шилжилтийн хүрээ тусгагдсан бөгөөд Мамданийн алба ажилчдад шинэ ажил олоход оролцож байна. Харин тэрэгчдийг төлөөлдөг Тээврийн ажилчдын холбоо хуульд нөхөн олговор зэрэг баталгаа байхгүй тул ажилчид эдийн засгийн хувьд сүйрнэ гэж шүүмжилжээ. Холбоо морьдыг хүлээн авагчдад санхүүжилт дутна, жил бүр олон мянган морь нядалгаанд очдог гэж санаа зовжээ. Хууль морьдыг нядалгаанд болон ижил төстэй ажилд худалдахыг хориглох бөгөөд эзэд нь хүсвэл морьдоо үлдээж болно гэж Менин хэлэв.

Морин тэрэгнүүдийг амьтны эрхийн байгууллагууд олон арван жил эсэргүүцэж ирсэн. 1866 онд Хенри Берг (Henry Bergh) тэрэгний морийг харгис зодохыг харсны дараа Америкийн Амьтныг харгис хэрцгий хандлагаас хамгаалах нийгэмлэгийг (ASPCA) үүсгэн байгуулсан бөгөөд өдгөө Peta болон бусад байгууллагууд ч тэрэгнүүдийг эсэргүүцдэг. Хотын удирдлага өмнө нь хориг тогтоох гэж оролдсон ч хотын зөвлөлийн гишүүд, үйлдвэрчний эвлэлийн эсэргүүцэлтэй тулгарч байжээ.

Нью-Йоркийн оршин суугчид, жуулчдын олонх хоригийг сайшааж байна. Германы жуулчин Ванесса Штолле морьд чимээ шуугиантай цэцэрлэгт зорчигч чирэх ёсгүй гэж үзсэн бол 20 жилийн өмнө энд ирж байсан нутаг нэгт Кристиан Бауэрс морьдыг Нью-Йоркийн соёлын нэг хэсэг гэж нэрлэн үлдээхийг хүсчээ. Колорадогаас ирсэн Жанн Коллопи хүмүүс ажилгүй болохыг харамсах ч морьдод давчуу байгааг хэлсэн бол нөхөр Крис Кёнигс нь цэцэрлэгт хүрээлэн тэрэгтэй ч, тэрэггүй ч гайхамшигтай хэвээр байна гэж үзжээ.