Серби: сонгогчид шинэ парламент сонгохоор бэлтгэж байхад итгэл найдвар, хурцадмал байдал, түгшүүр зэрэгцэж байна

DW-гийн мэдээлснээр, Пүрэв гарагийн орой хоёр жилийн турш засгийн газрын эсрэг жагсаж буй оюутны хөдөлгөөний нэр дэвшүүлсэн Оюутны жагсаалтын эцсийн цуглаанд олон мянган хүн цугларахад Белградыг итгэл найдвар бүрхэв. Олон хүн тус улсын дөрвөн зүгээс хэд хоног алхаж нийслэлд ирсэн бөгөөд Оюутны жагсаалт Ням гарагийн парламентын сонгуулиар одоогийн дэглэмийг өөрчлөхийг уриалж байна.

2024 оны арваннэгдүгээр сард Нови Сад хотын галт тэрэгний буудлын бетон саравч нурж 16 хүн амь үрэгдсэнээс үүдэлтэй 24 сарын жагсаалын дараа Серби Сербийн дэвшилт нам (СНС) анх засгийн эрхэнд гарснаас хойших 14 жилд урьд өмнө байгаагүй сонгуульд орж байна. Улс төр судлаач Душан Спасоевич “Энэ бол 2012 онд Вучич засгийн эрхэнд гарснаас хойших өрсөлдөөнтэй, үр дүн нь тодорхойгүй анхны сонгууль” гэж DW-д хэлээд, санал асуулгаар оюутнууд 40 гаруй хувийн санал авч болзошгүй гэв.

Оюутны жагсаалт сонгуулийг авлигатай тэмцэж, институцийн бүтэлгүйтлийн бэлгэдэл болсон гамшгийн хариуцлагыг шаардах боломж гэж тодорхойлж, Сербийн улс төрийг удаан хугацаанд хуваасан үзэл суртал, нийгэм, гадаад бодлогын ялгааг хойш тавихыг хичээжээ. Хэдхэн км-ийн зайд эрх баригч СНС өөрийн эцсийн цуглаанд СНС-д өгөх санал тогтвортой байдал, хөгжил цэцэглэлтийг үргэлжлүүлнэ, засгийн газар солигдвол улс орон эмх замбараагүй байдалд орно гэсэн танил мессежийг дамжуулав. Экс ерөнхийлөгч Александр Вучич өрсөлдөгчдийг гадаадын захиалгаар улсыг сүйтгэхийг оролдсон гэж буруутгажээ.

Кампанит ажилд хүчирхийлэл улам бүр сүүдэр тусгаж байна. Бие даасан ажиглагч CRTA байгууллага кампанит ажлын сүүлийн долоо хоног гэхэд бие махбодын хүчирхийлэл эсвэл амаар сүрдүүлсэн 116 хэргийг бүртгэсэн бөгөөд сөрөг хүчний, ялангуяа Оюутны жагсаалттай холбоотой идэвхтнүүдийг хянаж, цагдаа байцааж байсныг мэдээлжээ. Сонгуулийн өмнөхөн бие даасан хэвлэлүүд эрх баригч намтай холбоотой хүмүүс гэмт хэргийн сүлжээтэй холбоотой гэх эрэн сурвалжлах нийтлэлүүд гаргасан ч Спасоевич эдгээр нь үр дүнд төдийлөн нөлөөлөхгүй гэж эргэлзэж байна.

CRTA кампанит ажил эхний өдрөөс чөлөөтэй, шударга бус байсан гэж DW-д хэлэв. Түүний тайлангаар, үндэсний телевизүүдэд улс төрийн оролцогчдод зориулсан эфирийн бараг дөрөвний гурвыг засгийн газрын төлөөлөгчид эзэлж, Оюутны жагсаалтын тухай нэвтрүүлгийн 80 гаруй хувь нь сөрөг байжээ. Балканы эрэн сурвалжлах сэтгүүлчдийн сүлжээ (BIRN) төрийн албан хаагчдыг нам руу санал авчрахыг шахаж байсныг СНС-ийн гишүүн асан нэгэн хүний мэдүүлгээр нийтэлсэн бөгөөд DW-д нэрээ нууцалсан эх сурвалжууд сонгогчдод СНС-д санал өгөхөд 30-150 евро санал болгосон гэж мэдэгджээ.

Эрх баригчид оюутнууд гадаадын тагнуулын тусламжтайгаар гудамжинд хүчирхийлэл бэлдэж байна гэж олон долоо хоног сануулж, кампанит ажлын сүүлийн өдрүүдэд сонгуулийн шөнө үймээн самуун зохион байгуулахаар төлөвлөсөн гэх сэжгээр хэд хэдэн хүнийг баривчилсан. Спасоевичийн хэлснээр, хамгийн сайн хувилбар бол аль нэг хуарангийн шийдвэрлэх ялалт байх ч санал асуулгаар зөрүү бага байх тул сонгуулийн дараах хямрал гарах магадлалтай бөгөөд эрх баригч намын бага зөрүүтэй ялалтыг бараг гарцаагүй маргаан дагуулна.

Тэрбээр олон улсын хариу үйлдэл томоохон хэрэг явдал, хямрал хурцдахаас сэргийлэхэд шийдвэрлэх үүрэгтэй гэж үзэж байна. Европын комиссын хэвлэлийн төлөөлөгч Сербийн сонгуулийн тогтолцоог сайжруулах гол зөвлөмжүүд хэрэгжээгүй хэвээр байгааг DW-д хүлээн зөвшөөрч, ардчилал, хууль дээдлэх ёс элсэлтийн үйл явцад гол ач холбогдолтой гэдгийг онцолсон. Серби 2012 оноос хойш ЕХ-ны нэр дэвшигч орон юм. Белградад оюутнууд цуглаанаа уламжлалт коло бүжгээр өндөрлүүлж, санал бүрийг хамгаална гэж амласан.