Фронтекс ЕХ-ны хилээс гадна албадан гаргах шинэ эрх мэдэл авахаар болжээ

Политико Европ сайт ЕХ-ны хоёр албан тушаалтныг иш татан мэдээлснээр, Европын комисс 10 дугаар сарын 27-нд ЕХ-ны хилийн Фронтекс агентлагийг өргөн хүрээнд шинэчилж, бүрэн хэмжээний “Европын буцаах агентлаг” болгох саналаа танилцуулна. Варшавт төвтэй агентлагийн бүрэн эрхийг шинэчлэх хууль тогтоомжийн санал албадан гаргах ажиллагаан дахь үүргийг бэхжүүлэх, хилийн хямралыг урьдчилан таамаглаж, хариу арга хэмжээ авах чадварыг сайжруулах, улс орнуудаас хилийн цэргүүдийг нь булаахгүйгээр үйл ажиллагааны чадавхыг нэмэгдүүлэх гэсэн гурван гол чиглэлд төвлөрнө.

Шинэчлэлийн гол зорилго нь ЕХ-нд үлдэх хууль ёсны эрхгүй хүмүүсийг буцаахад Фронтексийн үүргийг хамаагүй өргөжүүлж, холбооны нутаг дэвсгэрээс гадна буцаах ажиллагаа явуулах шинэ эрх олгох явдал гэж олон нийтэд хараахан ил болоогүй мэдээллийг ярихын тулд нэрээ нууцлахыг хүссэн албан тушаалтнууд хэлэв. Энэ оролдлого ЕХ-ны хууль тогтоогчид албадан гаргалтыг хурдасгаж, гишүүн орнуудад ЕХ-ноос гадна маргаантай албадан гаргах төв байгуулах боломж олгох шинэ буцаах журам баталснаас хэдхэн сарын дараа гарч байна.

Улс төрийн дарамт ч нэмэгдсээр байна. Политикогийн анх мэдээлснээр, 6 дугаар сард ЕХ-ны 19 орны удирдагчид холбооноос гадна буцаах төв байгуулахыг ЕХ-ны санхүүжилт зэргээр дэмжихийг Комиссоос хүсчээ. Комиссаруудын зөвлөлийн хэлэлцэх асуудалд орсон, 10 дугаар сарын 27-нд батлагдах төлөвтэй Фронтексийн шинэчлэл агентлагт илүү их нөөц, үйл ажиллагааны уян хатан байдал, гуравдагч орнуудын хооронд шилжүүлэх зэрэг ЕХ-ны хилээс гадна буцаах ажиллагаа явуулах өргөтгөсөн үүрэг олгох юм.

Албан тушаалтнуудын хэлснээр, Комисс Фронтексийг хилийн онцгой байдалд 24 цагийн дотор оролцох хүчин болгохыг мөн хүсч байна. Энэ зорилго хэсэгчлэн Европын гадаад хил дээрх гэнэтийн дарамтыг урьдчилан таамаглаж, хариу өгөх чадварын цоорхойг ил гаргасан Сеутагийн цагаачлалын хямралын сургамжаас үүдэлтэй. Төлөвлөгөөгөөр Фронтекс болзошгүй халуун цэгүүдийг, ялангуяа олон нийтийн сүлжээнд хянах, эрт анхааруулах чадвараа сайжруулах, шинээр гарч буй аюулыг даамжрахаас өмнө илрүүлэх илүү хүчтэй эрх мэдэлтэй болно.

Агентлаг хямрал гарсан үед үндэсний засгийн газруудтай байгуулсан одоогийн зохицуулалтад бүрэн найдахын оронд богино хугацаанд байршуулах боловсон хүчин, техник хэрэгсэлтэй байж, хурдан хариу арга хэмжээ авах боломжтой болно. Өөр нэг гол асуулт нь Фронтекс хэр том болох ёстой вэ гэдэг юм. Агентлаг 2026 оны эхээр байнгын корпустаа 7800 орчим ажилтантай байсан бөгөөд 2027 он гэхэд 10 мянгад хүргэх зорилттой. Комиссын дарга Урсула фон дер Ляйен өмнө нь энэ тоог гурав дахин нэмж, 30 мянган Европын хил, эргийн хамгаалагчтай болохыг уриалж байсан.

Комиссын санал тэлэх хүсэл эрмэлзэл болон үндэсний засгийн газруудад тулгарч буй практик хязгаарлалтын хооронд буулт хайх төлөвтэй. Брюссель хамаагүй том байнгын хүчинд бүрэн найдахын оронд шаардлагатай үед дайчилж болох томоохон нөөц бүрдүүлэх асуудлыг авч үзэж байна. Энэ нь өргөтгөсөн ЕХ-ны хүчин үндэсний байгууллагууд аль хэдийн дарамтад байгаа энэ үед хилийн цэргүүдийг нь татан авч болзошгүй гэсэн улс орнуудын санаа зовнилыг шийдэж, Фронтексийн байршуулах чадавхыг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ Европын ажиллагаанд шаардлагагүй үед илүү олон ажилтныг үндэсний үүрэгт үлдээх боломж олгоно.

Хоёр албан тушаалтан Комисс боловсон хүчнээс гадна агентлагийг илүү сайн техник хэрэгсэлээр хангаж, ялангуяа албадан гаргах ажиллагаанд илүү уян хатан журам нэвтрүүлэх арга хэмжээ санал болгоно гэж хүлээж байна. ЕХ гуравдагч орнууд руу албадан гаргалтыг нэмэгдүүлэх чиглэлд шилжиж буй энэ үед шинэчлэл агентлагийн хариуцлага, цагаач, орогнол хүсэгчдийн хүний эрхийн талаарх маргааныг дахин сэдрээх магадлалтай. Фронтекс тайлбар өгөх хүсэлтэд тэр дороо хариу өгсөнгүй.