Эрдэмтэд: Европт энэ зун халуунаас болж хүн нас баралт түүхэн дээд түвшинд хүрлээ

BBC-гийн орос албаны мэдээлснээр, Лондонгийн Эзэн хааны коллеж болон Лондонгийн эрүүл ахуй, халуун орны анагаах ухааны сургуулийн судлаачдын шинэ судалгаагаар энэ зун Европын хотуудад зуны гурван сард илүүдэл нас баралт 50 мянгаас давсан бөгөөд тэдний гуравны хоёр нь халуунтай шууд холбоотой байжээ. Зургадугаар сараас наймдугаар сар хүртэл Европын морг дүүрч, оршуулгын газрууд ачааллаа арай гэж даван туулж байв.

Хамгийн өндөр нас баралт 85 ба түүнээс дээш насны хүмүүсийн дунд бүртгэгдэж, халуунтай холбоотой 22502 илүүдэл нас баралт гарсан ч 20–44 насныханд ч 833 орчим тохиолдол бүртгэгджээ. Энэ “цочирдмоор” үзүүлэлт нь ажиглалтын түүхэн дэх хамгийн өндөр бөгөөд халуун, урт үргэлжилсэн халуун давалгаа бусад аль ч халуун жилийнхээс бараг хоёр дахин олон хүний амь насыг авч одсон. Судлаачид тавдугаар сарын сүүлийн 10 хоногт (21-31) ч халуунтай холбоотой 1508 нас баралт бүртгэгдсэнийг тэмдэглэжээ.

Хүн амтай харьцуулсан халуунаас нас баралтын хамгийн өндөр үзүүлэлт Мальта, Итали, Унгарт, үнэмлэхүй тоогоор хамгийн олон нас баралт Итали, Франц, Испани, Герман, Их Британид бүртгэгдсэн. Их Британид энэ зун халуунаас 4354 хүн нас барсан гэж эрдэмтэд тооцжээ. Европын хотуудаас Неаполь хамгийн их хохирол амсаж, сая оршин суугч тутамд 815 нас баралт ногдсон бөгөөд хотын нэгэн эмнэлгийн яаралтай тусламжийн тасгийн эмч Марио Гварино хамгийн халуун долоо хоногуудад яаралтай тусламжийн хандалт 15 орчим хувиар өссөн гэжээ.

Өдрийн цагаар хэт халуун бие махбодид, ялангуяа өндөр настан, өвчтэй хүмүүст хэт их ачаалал учруулж, шөнө халуун төдийлөн буурахгүй тул бие махбод бүрэн сэргэж чадахгүй байсан бөгөөд агаарын бохирдол өндөр байсан нь эрүүл мэнд сул хүмүүст сөргөөр нөлөөлсөн. Нас барсны гэрчилгээнд дагалдах хүчин зүйлийг ховор бичдэг тул ойр дотны хүмүүс нь халуун тэдний үхлийг түргэтгэсэн гэдгийг ихэвчлэн мэддэггүй.

Гварино ядуу, ганцаардмал хүмүүс хамгийн их хохирсон гэж хэлэв. Тэрбээр гэр бүл нь зуны оргил үед агааржуулагч суурилуулах компани олж чадаагүйгээс болж бүгчим дээврийн өрөөнд амьдарч байсан хорт хавдрын эцсийн шаттай өвчтөн, украин асрагч нь цэрэгт татагдсан хүүтэйгээ салах ёс гүйцэтгэхээр эх орондоо явсан хооронд гэртээ унаж аарцагны яс хугарсан дементитэй өндөр настан эрэгтэйн тухай ярив.

2026 оны зун Европын хувьд ажиглалтын түүхэн дэх гурав дахь хамгийн халуун, Баруун Европын хувьд хамгийн халуун зун болсон бөгөөд наймдугаар сар хамгийн халуун сар байв. ECMWF-ийн удирдлагуудын нэг Саманта Берджесс “2026 оны наймдугаар сар бол уур амьсгалын ажиглалтын түүхэнд онцгой сар” гэжээ. Европын 854 хотын дунджаар зун 1991–2020 оны уур амьсгалын нормоос 2.4 °C илүү халуун байсан бөгөөд зарим өдөр гажилт 7.3 °C, зарим оронд 12 °C хүрчээ.

Европ дэлхийн бусад хэсгээс хурдан дулаарч байгаа бөгөөд 2026 онд аж үйлдвэрийн өмнөх үеэс (1850-1900) 2.5 °C илүү дулаан байна, дэлхийн дундаж дулаарал бараг 1.5 °C хүрсэн. НҮБ-ын Байгаль орчны хөтөлбөрийн шинэ тайланд одоогийн чиг хандлага хадгалагдвал энэ зууны эцэс гэхэд дулаарал 2.8 °C хүрч болзошгүй гэжээ.

Эмч нар засгийн газруудыг дулаарлын гол шалтгаан болох чулуужсан түлшний хэрэглээг бууруулахыг уриалж, эрдэмтэд эрүүл мэндийн тогтолцоог халуун давалгаанд бэлтгэх, хотыг ногоон болгох, агааржуулагчийн хэрэглээг өргөжүүлэх, ганцаардмал, өндөр настан хөрш, хамаатан саданд анхаарал хандуулахыг зөвлөж байна. Гварино өнөөдрийн жинхэнэ тахал бол ганцаардал бөгөөд орлого багатай өндөр настнууд агааржуулагч авч чаддаггүй, байсан ч мөнгө хэмнэхийн тулд асаадаггүй гэж Guardian-д хэлжээ.